จากครูเปาะสูถึงชาวบ้านนักอนุรักษ์

 วันชัย ตันติวิทยาพิทักษ์  

หากเรารู้จัก จิตร ภูมิศักดิ์ ปัญญาชน ผู้ต่อสู้เพื่อความเป็นธรรมในสังคม ถูกจับติดคุกเป็นเวลาหลายปี ก่อนจะตัดสินใจหนีเข้าป่าทางภาคอีสาน จับอาวุธต่อสู้กับฝ่ายอำนาจรัฐ จนเสียชีวิตในราวป่าเมื่อห้าสิบกว่าปีก่อน และกลายเป็นวีบุรุษของประชาชนผู้โหยหาสิทธิเสรีภาพมาตลอด

ครูเปาะสู ก็เป็นวีรบุรุษของชาวไทยมุสลิมสามจังหวัดภาคใต้เช่นกัน

Continue reading “จากครูเปาะสูถึงชาวบ้านนักอนุรักษ์”

พ่อไม่เคยลืมสัญญา

 วันชัย ตันติวิทยาพิทักษ์ 

เมื่อ 70 กว่าปีก่อน พ่อของผู้เขียนหนีภัยคอมมิวนิสต์มาจากจีนแผ่นดินใหญ่

คุณพ่อและคุณแม่เป็นคนจีน เกิดในประเทศจีน

ทั้งคู่เป็นลูกจีนแต้จิ๋ว

บ้านเกิดของแม่อยู่ที่เมืองซัวเถา และบ้านเกิดของพ่ออยู่ในอำเภอเถ่งไห้ เมืองแต้จิ๋ว ที่อยู่ติดกัน

แม่เล่าให้ฟังว่า อาม่าหรือคุณยายอุ้มแม่ตั้งแต่เป็นเด็กทารกนั่งเรือออกมาจากเมืองซัวเถาของชาวจีนแต้จิ๋ว อพยพมาอยู่เมืองไทย

ขณะที่พ่ออพยพมาเมืองไทยเมื่ออายุได้ประมาณ 23 ปี ตอนนั้นสงครามกลางเมืองระหว่างรัฐบาลก๊กมินตั๋งของประธานาธิบดีเจียง ไคเช็ก และพรรคคอมมิวนิสต์ของประธานเหมา เจ๋อ ตง กำลังงวดเข้ามาทุกทีแล้ว แต่ความอดอยากแผ่กระจายไปทั่วเมืองจีน พ่อเห็นว่าหากอยู่เมืองจีนคงต้องอดอยากแน่นอน เพราะมีพี่น้องถึง 10 คน จึงตัดสินใจหนีปู่หรืออากงมาเผชิญโชคที่เมืองไทย

Continue reading “พ่อไม่เคยลืมสัญญา”

ทำอาชีพอิสระได้อะไรบ้าง

วันชัย ตันติวิทยาพิทักษ์

ผู้เขียนเคยทำงานประจำมาเป็นเวลา 30 กว่าปี เริ่มจากเป็นพนักงานระดับปฏิบัติงานจนเวลาต่อมาได้เลื่อนตำแหน่งขึ้นมาเป็นผู้บริหารองค์กรหลายแห่ง จากที่เคยรับผิดชอบกับงานในหน้าที่อย่างเดียวก็ค่อยๆ รับผิดชอบกับงานหลายอย่างในเวลาเดียวกัน รวมถึงดูแลผู้ใต้บังคับบัญชานับร้อยคน

ไม่รวมถึงตำแหน่งหน้าที่ในสังคมที่ต้องเป็นกรรมการองค์กรต่างๆ ทั้งสถาบัน สมาคม มูลนิธิ ฯลฯ ทั้งโดยตำแหน่งจากหน้าที่การงาน และมีผู้คนมาเชื้อเชิญให้เป็นกรรมการ

4 ปีที่ผ่านมา หลังจากเก็บเงินได้พอสมควร ผู้เขียนได้ลาออกจากงานประจำเพื่อมาทำงานอิสระหรือฟรีแลนซ์ เป็นนายของตัวเอง ไม่ต้องมีเวลาเข้าที่ทำงาน ไม่ต้องมีเวลาเลิกงาน และไม่ต้องถูกกำหนดโดยระเบียบต่างๆ ขององค์การที่ทำงานด้วย 

ตำแหน่งหน้าที่ในสังคมก็ค่อยๆ ลาออก หากไม่สนใจจริงๆ 

Continue reading “ทำอาชีพอิสระได้อะไรบ้าง”

มหัศจรรย์สีธรรมชาติจากฟางข้าว

วันชัย ตันติวิทยาพิทักษ์

“Colors are the smiles of Nature”

Leigh Hunt

ในโลกของผู้หลงใหลศิลปะ จะทราบดีว่า สีจากธรรมชาติหลายอย่างสามารถนำมาทดแทนสีจากเคมีได้

อาทิ สีน้ำตาล สีเทา สีน้ำตาลเข้ม สกัดมาจากดินชนิดต่าง ๆ ที่มีสีไม่เหมือนกัน

แต่สีจากธรรมชาติส่วนใหญ่ได้มาจากสีของดอกไม้ ผลไม้ ใบไม้ เปลือกไม้นานาชนิด อาทิ

 ดอกคำฝอย ขมิ้นชันจะให้สีเหลือง สีส้ม สีแดงอมส้ม  ดอกอัญชัญจะให้ สีน้ำเงิน

ดอกกระเจี๊ยบให้สีแดง เมล็ดคำแสดให้สีแสดหรือสีส้มอมแดง

เปลือกเพกาให้ได้ทั้งโทนสีเขียว-เหลือง ฝักของต้นราชพฤกษ์หรือคูณ ให้สีส้มอ่อนอมเทา

แต่ใครจะคิดว่า ฟางข้าวที่แทบจะไม่มีประโยชน์ ก็สามารถมาทำสีจากธรรมชาติได้เช่นกัน

Continue reading มหัศจรรย์สีธรรมชาติจากฟางข้าว

จากสนามทิ้งลูกระเบิดกลายเป็นป่าสมบูรณ์

เมื่อประมาณ ห้าสิบปีก่อน สมัยสงครามเวียดนาม รัฐบาลสหรัฐอเมริกาได้ส่งทหารห้าแสนคนเข้าช่วยรัฐบาลเวียดนามใต้สู้รบกับกองทัพเวียดนามเหนือ  รัฐบาลไทยในเวลานั้นได้อนุญาตให้ทางกองทัพสหรัฐเข้ามาตั้งฐานทัพในดินแดนไทย เพื่อเป็นฐานใหญ่ในการส่งกำลังสนับสนุนการทำสงครามเวียดนาม และลาว

สนามบินที่ทหารอเมริกันมาใช้เป็นฐานปฏิบัติการ ประกอบด้วย สนามบินดอนเมือง สนามบินอู่ตะเภา สนามบิน อุบลฯ สนามบินตาคลี นครสวรรค์ สนามบินโคราช สนามบินนครพนม และสนามบินอุดร

ประมาณการว่าเครื่องบินราว 600 เครื่องที่กระจายอยู่ตามฐานทัพเหล่านี้ มีภารกิจเกือบทั้งหมดคือทิ้งระเบิดในเวียดนามเหนือและลาว นับเป็นฐานปฏิบัติการทางทหารที่ใหญ่กว่าฐานสหรัฐในเวียดนามใต้เสียอีก จนมีการเปรียบเปรยว่าในเวลานั้น ไทยกลายเป็น “เรือบรรทุกเครื่องบินที่ไม่มีวันจมของกองทัพสหรัฐ”

Continue reading จากสนามทิ้งลูกระเบิดกลายเป็นป่าสมบูรณ์

แก่งคอย ภูเขาหินปูนและปรงยักษ์ 400 ปี

วันชัย  ตันติวิทยาพิทักษ์

คุณเคยไปเที่ยวอำเภอแก่งคอย จังหวัดสระบุรีไหมครับ

แก่งคอยในสายตาของคนส่วนใหญ่น่าจะเป็นแค่ทางผ่าน เพื่อท่องเที่ยวไปอุทยานแห่งชาติเขาใหญ่ เพราะ เวลาพูดถึงแก่งคอย จะนึกว่า ไม่มีอะไรน่าสนใจ มีแต่เขม่าควันจากโรงปูนซิเมนต์ โรงงานอุตสาหกรรมหลายสิบแห่ง หากไม่มีธุระ ก็ไม่อยากเข้าไปแวะเวียน

แต่อันที่จริง แก่งคอยในอดีต คือสถานที่มีอากาศบริสุทธิ์สดชื่น ใกล้กรุงเทพมหานครมากที่สุด จนทำให้คนเมืองกรุงหลายคนนิยมมาสร้างบ้านพักตากอากาศ ไว้เป็นที่พักผ่อนของครอบครัว

บริเวณนี้มีแก่งมากมาย และชื่อ “แก่งคอย” ก็มีที่มาจากการที่คนสมัยก่อนต้องมาคอยเรือ เพื่อเดินทางทวนน้ำขึ้นไปเมืองโคราชหรือเมืองเพชรบูรณ์ตามแก่งเหล่านี้ จึงเรียกว่า แก่งคอย  มีธรรมชาติงตงามด้วยป่าใหญ่ ภูเขาหินปูน และแม่น้ำป่าสัก

บรรยากาศงดงาม ถึงขนาด แอ๊ด คาราบาว ได้แต่งเพลง “แร้งคอย” บรรยายสภาพของแก่งคอยว่า

Continue reading แก่งคอย ภูเขาหินปูนและปรงยักษ์ 400 ปี

ทำไมอาหารเหนือจึงไม่ค่อยได้รับความนิยม

วันชัย  ตันติวิทยาพิทักษ์

ภาพประกอบ The Momentum

เมื่อไม่นานมานี้ ข้าวซอย อาหารไทย ได้รับการคัดเลือกจากเว็บไซต์ TasteAtlas จัดอันดับ 50 Best Soups ซุปที่ดีที่สุดจากนักวิจารณ์อาหารทั่วโลก ผลการจัดอันดับพบว่า เมนู “ข้าวซอย” ของประเทศไทยคว้าอันดับ 1

ข้าวซอยเป็นอาหารพื้นเมืองของทางภาคเหนือ  เดิมเรียกว่า “ก๋วยเตี๋ยวฮ่อ” มีต้นกำเนิดจากชาวจีนมุสลิม หรือจีนฮ่อ ที่อพยพมาจากมณฑลยูนนาน  เป็นบะหมี่น้ำที่ใส่เครื่องแกง พริกน้ำมัน กะทิ  รสชาติจัดจ้าน เป็นที่นิยมแพร่หลายไปทั่ว ชาวไทยรู้จักดี

เป็นที่น่าสังเกตว่า แม้อาหารทางภาคเหนือจะชื่อดังไประดับโลก เทียบเท่ากับอาหารไทยชื่อดังชนิดอื่นที่ต่างชาติรู้จักกันดี อาทิ ต้มยำกุ้ง ต้มข่าไก่ แกงมัสมั่น ผัดไทย ฯลฯ  แต่โดยทั่วไปแล้ว หากเปรียบเทียบกับอาหารภาคอื่น ไม่ว่าจะเป็นอาหารปักษ์ใต้ อาหารอีสาน อาหารภาคกลาง  ดูเหมือนอาหารภาคเหนือจะได้รับความนิยมน้อยกว่า

Continue reading “ทำไมอาหารเหนือจึงไม่ค่อยได้รับความนิยม”

ดอยหลวงเด่นอยู่ตรงหน้า สูงเสียดฟ้า แม้เมฆยังลอยก้มต่ำ ยิ่งสูงขุนเขายิ่งยะเยือก คนยิ่งสูง หัวใจยิ่งหนาวสั่น

ปัตตานี และโรงเรียนในฝันของปฏิรูปการศึกษา

วันชัย ตันติวิทยาพิทักษ์

ทุกครั้งเมื่อผู้เขียนจะเดินทางไปสามจังหวัดชายแดนภาคใต้ เพื่อนๆ ที่ทราบข่าว มักจะพูดเป็นเสียงเดียวกันว่า

“ระวังตัวด้วยครับ”

เป็นเวลานานนับสิบปีแล้ว ที่คนไทยจำนวนมากมีภาพจำเกี่ยวกับสามจังหวัดชายแดนภาคใต้ว่า เป็นดินแดนที่ผู้คนอยู่กันด้วยความหวาดกลัว ระแวงว่าจะมีการวางระเบิด เสียงปืนปะทะกัน มีเสียงหวอของรถพยาบาล บ้านช่องปิดเงียบไม่คึกคัก

ใครไม่มีธุระจำเป็น ไม่ควรไปดินแดนเหล่านี้

ต้นเดือนสิงหาคมที่ผ่านมา ผู้เขียนใช้เวลาสี่ห้าวันตระเวนไปเยี่ยมชุมชนชาวมุสลิมหลายแห่งในจังหวัดนราธิวาส ยะลา และปัตตานี ทุกแห่งที่เดินทาง ผู้คนใช้ชีวิตปกติ อยู่กันด้วยความสงบสุข  ร้านค้าเปิดขายกัน ผู้คนเดินทางกันขวักไขว่

รถราตามท้องถนนแล่นกันพลุกพล่าน ไม่ได้เงียบเหงาวังเวงอย่างที่คนข้างนอกจินตนาการ

ชาวบ้านในพื้นที่แนะนำว่า ระหว่างเดินทาง หากไปด้วยรถยนต์ส่วนตัวจะปลอดภัยกว่าเป็นรถของทางการ

ด่านหลายแห่งตามท้องถนนที่เคยมีทหาร ตำรวจรักษาการณ์เคร่งครัด กลายเป็นด่านร้าง แทบจะไม่ค่อยมีเจ้าหน้าที่ประจำการ

…….

Continue reading ปัตตานี และโรงเรียนในฝันของปฏิรูปการศึกษา

สิ่งเล็ก ๆกับคนตัวเล็ก

เดินป่าเขาใหญ่หน้าฝน เป็นช่วงที่เห็ดกำลังเริ่มผลิชีวิตใหม่ งอกโผล่พื้นดินขึ้นมา เพื่อนชีวิตชี้ให้เห็นถึงรายละเอียดเล็ก ๆ บนดิน หากไม่สังเกตแทบไม่เห็น เห็ดชนิดต่าง ๆ โผล่ขึ้นมา ยิ่งปรับสายตาให้เข้าใกล้ เห็ดนานาชนิดมีให้เห็นอย่างเหลือเชื่อ ไม่นับรวมหน่ออ่อนจำนวนมาที่เริ่มโผล่มาจากเมล็ด สิ่งมีชีวิตเล็ก ๆ จำนวนมหาศาลที่เรามองข้าม

ชีวิตจริง เรามักละเลยรายละเอียดเล็ก ๆ เสมอ

ไม่แปลกใจที่คนตัวเล็ก ๆมักจะถูกมองข้ามตลอด

โดยเฉพาะในยุคของราชการครองเมือง

ในความเงียบ

เดินป่าในความเงียบ

ยิ่งเงียบยิ่งได้ยินเสียงสัตว์เล็ก ๆ

ทั้งนกและแมลง

พอแหงนมองฟ้าในความมืด

ยิ่งมืดดาวยิ่งสว่าง ยิ่งกระจ่างฟ้า

เช่นเดียวกัน

เมื่อเราหยุดพูด

ยิ่งได้ยินเสียงคนรอบข้าง

ยิ่งเงียบ ก็ยิ่งได้ยินเสียงคนตัวเล็ก ๆ

เสียงคนตัวเล็กๆ ที่ไม่เคยได้ยินมาก่อน

จะเลือกป่าชายเลนหรือท่าเรือยอร์ช 

เป็นที่ทราบกันดีว่า พื้นที่ติดริมฝั่งทะเล ไม่ว่าจะเป็นชายหาดหรือป่าชายเลนบนจังหวัดภูเก็ต หากไม่ใช่พื้นที่อุทยาน  ทุกวันนี้แทบจะไม่ได้เป็นที่ดินของชาวบ้านอีกต่อไป แต่ถูกเปลี่ยนมือเป็นของนายทุนจากข้างนอก หรือ ผู้มีอิทธิพลท้องถิ่นไปแล้ว

ที่ดินผืนงาม ๆติดทะเล ส่วนใหญ่จึงเป็นที่ก่อสร้างโรงแรม รีสอร์ตหรู คอนโดมิเนียม ท่าเทียบเรือยอร์ช หรือบ้านจัดสรรสำหรับบรรดามหาเศรษฐีผู้มีอันจะกิน

แต่บนเกาะภูเก็ต ยังมีผืนดินติดทะเลไม่กี่แห่งที่ชาวบ้านยังช่วยกันปกป้องรักษาให้เป็นที่สาธารณะประโยชน์

 ไม่น่าเชื่อว่าที่บริเวณบ้านอ่าวกุ้ง ตำบลป่าคลอก อำเภอถลาง มีป่าชายเลนผืนใหญ่ที่ชาวบ้านชุมชนชาวมุสลิมช่วยกันปกป้องรักษาถึงห้าร้อยกว่าไร่ ต่อสู้กับนายทุนผู้บุกรุกเป็นนากุ้งในอดีตให้กลับมีสภาพเป็นป่าชายเลน

Continue reading จะเลือกป่าชายเลนหรือท่าเรือยอร์ช