ปัตตานี และโรงเรียนในฝันของปฏิรูปการศึกษา

วันชัย ตันติวิทยาพิทักษ์

ทุกครั้งเมื่อผู้เขียนจะเดินทางไปสามจังหวัดชายแดนภาคใต้ เพื่อนๆ ที่ทราบข่าว มักจะพูดเป็นเสียงเดียวกันว่า

“ระวังตัวด้วยครับ”

เป็นเวลานานนับสิบปีแล้ว ที่คนไทยจำนวนมากมีภาพจำเกี่ยวกับสามจังหวัดชายแดนภาคใต้ว่า เป็นดินแดนที่ผู้คนอยู่กันด้วยความหวาดกลัว ระแวงว่าจะมีการวางระเบิด เสียงปืนปะทะกัน มีเสียงหวอของรถพยาบาล บ้านช่องปิดเงียบไม่คึกคัก

ใครไม่มีธุระจำเป็น ไม่ควรไปดินแดนเหล่านี้

ต้นเดือนสิงหาคมที่ผ่านมา ผู้เขียนใช้เวลาสี่ห้าวันตระเวนไปเยี่ยมชุมชนชาวมุสลิมหลายแห่งในจังหวัดนราธิวาส ยะลา และปัตตานี ทุกแห่งที่เดินทาง ผู้คนใช้ชีวิตปกติ อยู่กันด้วยความสงบสุข  ร้านค้าเปิดขายกัน ผู้คนเดินทางกันขวักไขว่

รถราตามท้องถนนแล่นกันพลุกพล่าน ไม่ได้เงียบเหงาวังเวงอย่างที่คนข้างนอกจินตนาการ

ชาวบ้านในพื้นที่แนะนำว่า ระหว่างเดินทาง หากไปด้วยรถยนต์ส่วนตัวจะปลอดภัยกว่าเป็นรถของทางการ

ด่านหลายแห่งตามท้องถนนที่เคยมีทหาร ตำรวจรักษาการณ์เคร่งครัด กลายเป็นด่านร้าง แทบจะไม่ค่อยมีเจ้าหน้าที่ประจำการ

…….

Continue reading ปัตตานี และโรงเรียนในฝันของปฏิรูปการศึกษา

สิ่งเล็ก ๆกับคนตัวเล็ก

เดินป่าเขาใหญ่หน้าฝน เป็นช่วงที่เห็ดกำลังเริ่มผลิชีวิตใหม่ งอกโผล่พื้นดินขึ้นมา เพื่อนชีวิตชี้ให้เห็นถึงรายละเอียดเล็ก ๆ บนดิน หากไม่สังเกตแทบไม่เห็น เห็ดชนิดต่าง ๆ โผล่ขึ้นมา ยิ่งปรับสายตาให้เข้าใกล้ เห็ดนานาชนิดมีให้เห็นอย่างเหลือเชื่อ ไม่นับรวมหน่ออ่อนจำนวนมาที่เริ่มโผล่มาจากเมล็ด สิ่งมีชีวิตเล็ก ๆ จำนวนมหาศาลที่เรามองข้าม

ชีวิตจริง เรามักละเลยรายละเอียดเล็ก ๆ เสมอ

ไม่แปลกใจที่คนตัวเล็ก ๆมักจะถูกมองข้ามตลอด

โดยเฉพาะในยุคของราชการครองเมือง

ในความเงียบ

เดินป่าในความเงียบ

ยิ่งเงียบยิ่งได้ยินเสียงสัตว์เล็ก ๆ

ทั้งนกและแมลง

พอแหงนมองฟ้าในความมืด

ยิ่งมืดดาวยิ่งสว่าง ยิ่งกระจ่างฟ้า

เช่นเดียวกัน

เมื่อเราหยุดพูด

ยิ่งได้ยินเสียงคนรอบข้าง

ยิ่งเงียบ ก็ยิ่งได้ยินเสียงคนตัวเล็ก ๆ

เสียงคนตัวเล็กๆ ที่ไม่เคยได้ยินมาก่อน

จะเลือกป่าชายเลนหรือท่าเรือยอร์ช 

เป็นที่ทราบกันดีว่า พื้นที่ติดริมฝั่งทะเล ไม่ว่าจะเป็นชายหาดหรือป่าชายเลนบนจังหวัดภูเก็ต หากไม่ใช่พื้นที่อุทยาน  ทุกวันนี้แทบจะไม่ได้เป็นที่ดินของชาวบ้านอีกต่อไป แต่ถูกเปลี่ยนมือเป็นของนายทุนจากข้างนอก หรือ ผู้มีอิทธิพลท้องถิ่นไปแล้ว

ที่ดินผืนงาม ๆติดทะเล ส่วนใหญ่จึงเป็นที่ก่อสร้างโรงแรม รีสอร์ตหรู คอนโดมิเนียม ท่าเทียบเรือยอร์ช หรือบ้านจัดสรรสำหรับบรรดามหาเศรษฐีผู้มีอันจะกิน

แต่บนเกาะภูเก็ต ยังมีผืนดินติดทะเลไม่กี่แห่งที่ชาวบ้านยังช่วยกันปกป้องรักษาให้เป็นที่สาธารณะประโยชน์

 ไม่น่าเชื่อว่าที่บริเวณบ้านอ่าวกุ้ง ตำบลป่าคลอก อำเภอถลาง มีป่าชายเลนผืนใหญ่ที่ชาวบ้านชุมชนชาวมุสลิมช่วยกันปกป้องรักษาถึงห้าร้อยกว่าไร่ ต่อสู้กับนายทุนผู้บุกรุกเป็นนากุ้งในอดีตให้กลับมีสภาพเป็นป่าชายเลน

Continue reading จะเลือกป่าชายเลนหรือท่าเรือยอร์ช 

สะพานเชื่อมทวีปยุโรปและอเมริกาเหนือ บนเกาะไอซ์แลนด์

สำหรับนักท่องเที่ยวขาลุยที่ชอบท่องเที่ยวธรรมชาติมากกว่าการเที่ยวในมหานครใหญ่แล้ว ไอซ์แลนด์ กำลังเป็นประเทศจุดหมายปลายทาง ตัวเลือกที่น่าสนใจและกำลังมาแรง แม้ค่าครองชีพ ค่าเดินทางจะค่อนข้างสูง

ไอซ์แลนด์เป็นเกาะขนาดใหญ่เป็นอันดับสองในยุโรปรองจาก เกาะอังกฤษ ในมหาสมุทรแอตแลนติกเหนือ ตั้งอยู่ระหว่างอังกฤษ นอร์เวย์และเกาะกรีนแลนด์ มีเมืองหลวงชื่อภาษาพื้นเมืองว่า Reykjavík

ในทางภูมิศาสตร์ ไอซ์แลนด์เป็นเกาะเกิดใหม่ จากการเคลื่อนตัวของเปลือกโลก ดันหินหลอมเหลวใต้เปลือกโลกขึ้นมาตามรอยแยกเมื่อ 70 ล้านปีก่อน  เกาะตั้งอยู่บนสันเขากลางมหาสมุทรแอตแลนติก(Mid Atlantic Ridge)    ซึ่งเป็นแนวแผ่นเปลือกแยกตัวระหว่างแผ่นทวีปอเมริกาเหนือและแผ่นทวีปยูเรเชีย

Continue reading “สะพานเชื่อมทวีปยุโรปและอเมริกาเหนือ บนเกาะไอซ์แลนด์”

อ่างเก็บน้ำคลองวังโตนด กับความย้อนแย้งของประธานมูลนิธิอนุรักษ์ป่ารอยต่อห้าจังหวัด

ชื่อของมูลนิธิอนุรักษ์ป่ารอยต่อห้าจังหวัด เป็นที่รู้จักกันดีในรอบหลายปีที่ผ่านมา  เพราะมีรองนายกรัฐมนตรี และหัวหน้าพรรคพลังประชารัฐเป็นประธานมูลนิธิ คือ  พลเอก ประวิตร วงษ์สุวรรณ

และอีกด้านหนึ่งที่ทำการของมูลนิธิแห่งนี้คือกองบัญชาการใหญ่ของนักการเมืองผู้กว้างขวางรายนี้

Continue reading อ่างเก็บน้ำคลองวังโตนด กับความย้อนแย้งของประธานมูลนิธิอนุรักษ์ป่ารอยต่อห้าจังหวัด

ความแตกต่างระหว่าง leader กับ commander

วันชัย  ตันติวิทยาพิทักษ์

ในรอบแปดปีที่ผ่านมา ภายหลังการทำรัฐประหารเมื่อวันที่ 22 พฤษภาคม 2557 เวลา 16:30 น. โดยกองทัพไทยและสำนักงานตำรวจแห่งชาติ ในนามของคณะรักษาความสงบแห่งชาติ (คสช.) อันมี พลเอก ประยุทธ์ จันทร์โอชา เป็นหัวหน้าคณะรัฐประหารโค่นรัฐบาลคุณยิ่งลักษณ์ ชินวัตร  ดูเหมือนโอกาสที่จะมีผู้นำทางการเมืองคนอื่นขึ้นมาเปรียบเทียบการทำงานกับพลเอกประยุทธ์ แทบเป็นไปไม่ได้เลย

จนกระทั่งการเลือกตั้งผู้ว่ากรุงเทพมหานครที่ผ่านมา เมื่อคุณชัชชาติ สิทธิพันธุ์ ผู้มีภาพลักษณ์เป็น อินเทอร์เน็ตมีม ในฐานะ “รัฐมนตรีที่แข็งแกร่งที่สุดในปฐพี” ได้รับการเลือกตั้งด้วยคะแนนเสียงแบบถล่มทลายมาเป็นอันดับ 1 คือ 1,386,215 คะแนน สูงที่สุดในประวัติศาสตร์การเลือกตั้งผู้ว่ากทม.

คนหนึ่งเดินหาเสียงทุกวัน ให้ประชาชนเลือกตั้งเข้ามาอย่างสง่างามในตำแหน่งผู้ว่ากรุงเทพมหานคร  ขณะที่อีกคนหนึ่งมาจากการทำรัฐประหารยึดอำนาจ และสุดท้ายก็เป็นนายกรัฐมนตรีโดยไม่ต้องเดินตามท้องถนน ลงสมัครรับเลือกตั้งให้ชาวบ้านเลือก แต่มาด้วยคะแนนเสียงจากสว. 250 เสียงที่พรรคพวกตัวเองเป็นคนแต่งตั้งกันเข้ามาในสภา

เพียงแค่ระยะเวลาไม่ถึงเดือน คุณชัชชาติมาพร้อมกับภาพลักษณ์ของการเป็นผู้นำแบบใหม่ สอดคล้องกับการเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นตลอดเวลา แตกต่างโดยสิ้นเชิงจากผู้นำอีกคนหนึ่งที่อยู่มายาวนานถึงแปดปี

Continue reading “ความแตกต่างระหว่าง leader กับ commander”

เผชิญหน้าฝูงวัวแดงแห่งป่าห้วยขาแข้ง

วันชัย  ตันติวิทยาพิทักษ์ 

มีเพื่อนเคยถามว่า “ป่าห้วยขาแข้งใหญ่แค่ไหน”

ผมตอบว่า “คิดว่ากรุงเทพมหานครมีขนาดพื้นที่กว้างใหญ่ไหม”

 เพื่อนพยักหน้า

 เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าห้วยขาแข้ง มีพื้นที่มากกว่า 1,800,000 ไร่  ใหญ่กว่ากรุงเทพมหานครเกือบสองเท่า

มีสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมไม่น้อยกว่า 159 ชนิด นกไม่น้อยกว่า 428 ชนิด โดยรวมมีสัตว์ป่าไม่น้อยกว่า โดยเฉพาะป่าแห่งนี้ เป็นพื้นที่บริเวณเดียวในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ที่มีสัตว์ในวงศ์วัว อาศัยอยู่ถึงสามชนิด คือ วัวแดง กระทิง และควายป่า

วัวแดง สัตว์ที่มีรูปร่างสูงใหญ่กว่าวัวบ้าน ลำตัวสีน้ำตาลสวยงามมาก  บนผืนโลกนี้มีเฉพาะในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้  และในเมืองไทย สถานภาพปัจจุบันของวัวแดง เป็นสัตว์ป่าคุ้มครองตามพระราชบัญญัติสงวนและคุ้มครองสัตว์ป่า พ.ศ. 2562 ไอยูซีเอ็น (IUCN) จัดให้อยู่ในประเภทใกล้สูญพันธุ์ (EN) เคยอาศัยอยู่ตามป่าทั่วประเทศ แต่ปัจจุบันลดจำนวนลงมากจากป่าถูกทำลายและการไล่ล่าของมนุษย์

Continue reading “เผชิญหน้าฝูงวัวแดงแห่งป่าห้วยขาแข้ง”

Silent Spring หนังสือสะเทือนโลก

วันชัย ตันติวิทยาพิทักษ์

ใครจะเชื่อว่า หนังสือเล็ก ๆเล่มหนึ่ง สามารถเปลี่ยนโลกได้

ปี 2022 เป็นวาระครบรอบหกสิบปี ที่หนังสือ Silent Spring หรือ “ฤดูใบไม้ผลิอันเงียบงัน” ผู้แต่งคือ Rachel Carson สุภาพสตรีชาวอเมริกัน ได้ตีพิมพ์ออกจำหน่ายในปี 1962

ในประวัติศาสตร์ที่ผ่านมา มีหนังสือไม่กี่เล่มที่สามารถเปลี่ยนแปลงโลกได้ และ Silent Spring คือหนึ่งในหนังสือไม่กี่เล่ม ที่เปลี่ยนโฉมหน้าประวัติศาสตร์อย่างแท้จริง ให้ตระหนักถึงพิษภัยของยาฆ่าแมลงชนิดหนึ่งที่เรียกว่า ดีดีที

Continue reading “Silent Spring หนังสือสะเทือนโลก”

ครองอำนาจแต่ไม่ครองใจ

วันชัย  ตันติวิทยาพิทักษ์

เป็นเวลาแปดปีแล้ว ที่บรรดาฝ่ายขวา ฝ่ายอนุรักษ์นิยม และทหารบางกลุ่มได้จับมือกัน  โดยมีเป้าหมายในการทำรัฐประหารเมื่อวันที่ 22 พฤษภาคม 2557 โค่นล้มรัฐบาลของคุณยิ่งลักษณ์ ชินวัตร ที่มาจากการเลือกตั้ง และหลังจากนั้นแม้จะมีการเลือกตั้งทั่วไป และพรรคของฝ่ายอนุรักษ์นิยมก็ใช้เล่ห์เหลี่ยมทุกวิถีทาง  ตั้งแต่ การแก้กฎหมาย การออกแบบการเลือกวุฒิสมาชิก 250 คน และแม้ผลการเลือกตั้งฝ่ายตรงกันข้ามมีเสียงเป็นอันดับหนึ่ง ก็ยังใช้กติกาที่คนของตัวเอง จัดการให้เกิด บัตรเขย่ง การให้ใบเหลือง ใบแดง ไปจนถึงการยุบพรรคการเมือง

ในที่สุดฝ่ายอนุรักษ์นิยมก็สามารถจัดตั้งรัฐบาลได้สำเร็จ และครองอำนาจมาจนถึงปัจจุบัน โดยใช้ข้าราชการเป็นกลไกสำคัญในการขับเคลื่อน

 แต่เคยสงสัยไหมว่า ฝ่ายอนุรักษ์ฯที่ยึดประเทศครองอำนาจมานับสิบปี ทำไมถึงไม่สามารถครองใจประชาชนได้เลย และนับวันจำนวนแนวร่วมฝ่ายอนุรักษ์ฯ ก็ลดน้อยถอยลงไปเรื่อยๆ

Continue reading “ครองอำนาจแต่ไม่ครองใจ”

จากเสากินรี ถึง กำแพงกันคลื่น

วันชัย  ตันติวิทยาพิทักษ์

ทุกครั้งที่ผู้เขียนเดินทางไปต่างจังหวัด มักจะเห็นสิ่งก่อสร้างหลายแห่งของทางราชการที่ใช้เงินภาษีของประชาชน สร้างเสร็จได้ไม่นาน แล้วโดนทิ้งร้าง หรือใช้ประโยชน์ได้ไม่เต็มที่

คนในวงการราชการทราบดีว่า แต่ละปีงบประมาณสำหรับการก่อสร้างของหน่วยราชการ กรม กอง องค์การอิสระ ไปจนถึงองค์กรปกครองท้องถิ่น อบต.อบจ.ฯลฯ  จะเป็นที่จับจ้องของหลายฝ่ายในการใช้งบประมาณ เนื่องด้วยงบก่อสร้างมีค่าใช้จ่ายสูง โครงการส่วนใหญ่ไม่ได้ใช้ความชำนาญในการก่อสร้าง บริษัทรับเหมาก่อสร้างรายเล็ก ๆ ก็สามารถประมูลงานได้

หากเป็นโครงการขนาดเล็ก งบประมาณไม่สูง ก็จะสะดวกยิ่งขึ้น ไม่ต้องทำรายงานผลกระทบสิ่งแวดล้อม หรือ EIA (Environmental Impact Assessment ) แค่เสนอโครงการขึ้นมา อ้างเหตุผลความจำเป็นความเดือดร้อนหรือความต้องการของชาวบ้าน และเสนองบประมาณไปตามขั้นตอน รอการอนุมัติ

แต่ละปี เราจึงเห็นการจัดสรรงบประมาณ ไปลงที่ถนน ทางเดินฟุตบาท อาคารเอนกประสงค์ การสร้างฝาย และล่าสุดที่กำลังเป็นข่าวหนาหูคือ เสาไฟฟ้ากินรี

Continue reading “จากเสากินรี ถึง กำแพงกันคลื่น”

เจตจำนงของมหาเศรษฐี

By วันชัย ตัน 

ในบ้านเรา ตอนสายๆ มักจะสังเกตเห็นคนจำนวนมากยืนเข้าคิวหน้าศูนย์การค้าขนาดใหญ่รอเวลาห้างเปิด ต่างกันลิบลับกับพิพิธภัณฑ์ที่มีคนเข้าเยี่ยมชมบางตา  ขณะที่ในประเทศทางยุโรปและสหรัฐอเมริกา เรามักจะเห็นคนจำนวนมากมาเข้าคิวรอเวลาพิพิธภัณฑ์เปิด

ว่ากันว่าคุณภาพของคนในประเทศวัดได้จากจำนวนคนเข้าชมพิพิธภัณฑ์ และแน่นอนว่ารวมถึงความสนใจของภาครัฐและเอกชนต่อการสนับสนุนความก้าวหน้าของพิพิธภัณฑ์ในประเทศนั้นๆ ด้วย

Continue reading “เจตจำนงของมหาเศรษฐี”