ตามหา บัวผุด สุดยอดปรสิตระดับเทพ

“พี่รู้ไหม นักท่องเที่ยวคนไทยหลายคนนึกภาพฝันว่า ข้างบนเขาที่มีดอกบัวผุด หน้าตาจะเป็นอย่างไร” แอ๊ด คนนำทางพื้นเมือง เอ่ยปากกับผม ก่อนจะเริ่มต้นเดินขึ้นเขา “พวกเขาคิดว่าเป็นอย่างไรครับ” “ พวกเขาคิดว่า ข้างบนโน้น น่าจะเป็นสระน้ำขนาดใหญ่ แล้วมีบัวสวยงามขนาดใหญ่ที่เรียกว่า บัวผุด ลอยเด่นอยู่กลางสระ ราวสรวงสวรรค์  แต่พอได้เห็นของจริงก็บอกว่า แค่นี้เหรอ” ผมอมยิ้มกับจินตนาการสุดบรรเจิดของนักท่องเที่ยวเหล่านี้ “”””””””””””””””””””””””””

ปลูกข้าวอินทรีย์ ไม่ง่าย แต่…

“จากแรงมาเป็นรวง ระยะทางนั้นเหยียดยาว จากรวงเป็นเม็ดพราว ล้วนทุกข์ยากลำบากเข็ญ…” ผมรู้จักบทเพลงนี้ของ จิตร ภูมิศักดิ์ นักวิชาการ กวี คนสำคัญของประเทศมายาวนานแล้ว แต่เพิ่งเข้าใจความรู้สึกจริงๆ เมื่อไม่นานมานี้เอง เมื่อประมาณ 3 ปีก่อน ผมและภรรยา(ดร.สรณรัชฎ์ กาญจนะวณิชย์) ได้กลับมาฟื้นฟูผืนนาในอำเภอเชียงดาว จังหวัดเชียงใหม่ ที่ซื้อไว้นานนับ 10 ปีแล้วอย่างจริงจัง โดยออกแบบผืนนาหลายสิบไร่ให้มีสภาพเป็นทุ่งน้ำและไร่นาเกษตรอินทรีย์ เรียกว่าทุ่งน้ำนูนีนอย เพื่อหวังให้เป็นศูนย์ฟื้นฟูความสัมพันธ์กับธรรมชาติภายใต้พลังดอยหลวงเชียงดาว ท่ามกลางนาระบบเหมืองฝายโบราณ และปล่อยให้ธรรมชาติและสัตว์ป่าฟื้นตัวขึ้นมาเอง เพื่ออนุรักษ์ความหลากหลายทางชีวภาพในพื้นที่ผลิตอาหาร

ความลับของกุหลาบ

“เราทุกคนต่างใฝ่ฝันถึงสวนกุหลาบในแดนมหัศจรรย์เหนือเส้นขอบฟ้า แทนที่จะชื่นชมกับดอกกุหลาบ ที่บานอยู่นอกหน้าต่างในวันนี้” – Dale Carnegie ชีวิตที่ผ่านมา ผมชื่นชอบดอกกุหลาบมากกว่าดอกไม้ชนิดอื่น ชอบกลิ่นหอมกุหลาบ ชอบสีสัน และกลีบกุหลาบทับซ้อนอันบอบบาง

สิ่งมีชีวิตล้วนมี social distance

    ในช่วงที่ covid-19 ระบาดอย่างหนัก คำว่า social distance หรือ การมีระยะห่าง น่าจะเป็นพฤติกรรมและคำพูดติดปากคนทั่วโลกไปอีกนาน จนอาจจะเป็นพฤติกรรมใหม่ ๆของมนุษย์ต่อไปในอนาคต ประมาณว่า ยืนคุยกัน นั่งคุยกัน กินข้าวร่วมโต๊ะเดียวกัน อาจต้องมีระยะห่างเพื่อความปลอดภัย แต่ในความเป็นจริง เราคุ้นเคยกับระยะห่างในธรรมชาติมานานแล้ว เพียงแต่ว่าเราไม่ได้สังเกต

เผชิญหน้าแมมมอททั้งตัวทั้งขน

เซนต์ปีเตอร์สเบิร์ก เมืองหลวงเก่าแก่ของประเทศรัสเซีย เป็นเมืองสำคัญในประวัติศาสตร์มาหลายร้อยปี เป็นศูนย์กลางอารยธรรมอันรุ่งโรจน์ของจักรวรรดิรัสเซียในอดีต ใครมาเยือนมหานครแห่งนี้จะพบเห็นร่องรอยความยิ่งใหญ่ด้านศิลปะ วัฒนธรรม และสถาปัตยกรรมอันเลื่องชื่อ แต่ไม่ค่อยมีคนทราบว่าเซนต์ปีเตอร์สเบิร์กเป็นแหล่งความรู้ด้านธรรมชาติวิทยามาหลายร้อยปีแล้ว เดือนธันวาคม ปลาย ค.ศ. ๒๐๑๗ ผู้เขียนเดินฝ่าหิมะหนาวยะเยือกไปเยือนพิพิธภัณฑ์สวนสัตว์ที่มีชื่อทางการว่า The Zoological Museum of the Zoological Institute of the Russian Academy of Sciences เป็นพิพิธภัณฑ์ธรรมชาติวิทยาขนาดใหญ่ติดอันดับ ๑ ใน ๑๐ ของโลก มีชิ้นตัวอย่างสิ่งมีชีวิตทั่วโลกสะสมถึง ๑.๗ ล้านชนิด และจัดแสดงให้ชมถึง ๑ ล้านชิ้น ของเหล่านี้เก็บมาตั้งแต่ ค.ศ. ๑๗๒๔ สมัยพระเจ้าปีเตอร์มหาราช ผู้สร้างเซนต์ปีเตอร์สเบิร์กเป็นเมืองหลวง

Covid-19  เมื่อธรรมชาติสอนบทเรียนให้มนุษย์

    โรคทางเดินหายใจโควิด-19 จากไวรัสโคโรน่าสายพันธุ์ใหม่ น่าจะเป็นโรคระบาดร้ายแรงในรอบหลายสิบปีที่ผู้คนหวาดกลัวมากที่สุด เพราะติดต่อกันง่ายเหลือเกิน ผู้ป่วยโรคโควิด-19 ขณะนี้ทั่วโลกมีผู้เสียชีวิตมากกว่า 13,000 คน และมีผู้ติดเชื้อสามแสนกว่าคนแล้วในระยะเวลาเพียงสองเดือนกว่า ขณะที่ผู้คนทั่วโลกกำลังตื่นตระหนก เศรษฐกิจกำลังชะลอตัว แต่อีกด้านหนึ่ง มีเรื่องราวดี ๆ เกิดขึ้นอย่างเหลือเชื่อ การมาของเชื้อไวรัสนี้ ได้ช่วยชะลอสถานการณ์โลกร้อนได้อย่างชะงัด

ไฟป่ามหาสมุทร เราเตือนคุณนานแล้ว

  ไฟป่าที่เกิดขึ้นบนทวีปออสเตรเลียเร็ว ๆ นี้ กินอาณาเขตกว้างขวางหลายสิบล้านไร่ สร้างความเสียหายอย่างคาดไม่ถึง ทำให้เรารู้จักความรุนแรงของไฟป่ามากขึ้นว่าส่งผลต่อสิ่งแวดล้อมเพียงใด แต่น้อยคนนักที่จะรู้จัก ไฟป่าในมหาสมุทร และความรุนแรงของมันดูเหมือน ไฟป่าบนบกอาจจะเทียบไม่ติด

เมื่อขีดจำกัดความปลอดภัยของโลก เกินเยียวยา

รอบปีที่ผ่านมาหากถามคนทั่วไปว่า อะไรเป็นปัญหาด้านสิ่งแวดล้อมร้ายแรงน่ากลัวที่สุด ส่วนใหญ่คงพุ่งเป้าไปที่ปัญหาโลกร้อน เพราะผลกระทบจากปัญหาการเปลี่ยนแปลงภูมิอากาศเริ่มประจักษ์ชัดมากขึ้น ไม่ว่าจะเป็นเรื่องธารน้ำแข็งละลาย ความแห้งแล้ง ไฟป่าที่เกิดบ่อยขึ้นทั่วโลก อุณหภูมิโลกอันคาดเดาไม่ได้ว่า จะร้อนจัด หนาวจัดเมื่อใด แต่อันที่จริง โลกร้อน ยังไม่ใช่ปัญหาสิ่งแวดล้อมอันน่าสะพรึงกลัวที่สุด

เมื่อต้นไม้คุยกันได้

  เชื่อหรือไม่ หากมนุษย์มีโครงข่ายที่เรียกว่า world wide web เอาไว้สื่อสารกับมนุษย์ด้วยกัน พืชก็มีโครงข่ายที่เรียกว่า  wood wide web เอาไว้สื่อสารกับต้นไม้ด้วยกัน สิ่งมีชีวิตเหล่านี้ฉลาดล้ำลึกกว่าที่มนุษย์คิด