Category: nature

สิ่งมีชีวิตล้วนมี social distance

    ในช่วงที่ covid-19 ระบาดอย่างหนัก คำว่า social distance หรือ การมีระยะห่าง น่าจะเป็นพฤติกรรมและคำพูดติดปากคนทั่วโลกไปอีกนาน จนอาจจะเป็นพฤติกรรมใหม่ ๆของมนุษย์ต่อไปในอนาคต ประมาณว่า ยืนคุยกัน นั่งคุยกัน กินข้าวร่วมโต๊ะเดียวกัน อาจต้องมีระยะห่างเพื่อความปลอดภัย แต่ในความเป็นจริง เราคุ้นเคยกับระยะห่างในธรรมชาติมานานแล้ว เพียงแต่ว่าเราไม่ได้สังเกต

เผชิญหน้าแมมมอททั้งตัวทั้งขน

เซนต์ปีเตอร์สเบิร์ก เมืองหลวงเก่าแก่ของประเทศรัสเซีย เป็นเมืองสำคัญในประวัติศาสตร์มาหลายร้อยปี เป็นศูนย์กลางอารยธรรมอันรุ่งโรจน์ของจักรวรรดิรัสเซียในอดีต ใครมาเยือนมหานครแห่งนี้จะพบเห็นร่องรอยความยิ่งใหญ่ด้านศิลปะ วัฒนธรรม และสถาปัตยกรรมอันเลื่องชื่อ แต่ไม่ค่อยมีคนทราบว่าเซนต์ปีเตอร์สเบิร์กเป็นแหล่งความรู้ด้านธรรมชาติวิทยามาหลายร้อยปีแล้ว เดือนธันวาคม ปลาย ค.ศ. ๒๐๑๗ ผู้เขียนเดินฝ่าหิมะหนาวยะเยือกไปเยือนพิพิธภัณฑ์สวนสัตว์ที่มีชื่อทางการว่า The Zoological Museum of the Zoological Institute of the Russian Academy of Sciences เป็นพิพิธภัณฑ์ธรรมชาติวิทยาขนาดใหญ่ติดอันดับ ๑ ใน ๑๐ ของโลก มีชิ้นตัวอย่างสิ่งมีชีวิตทั่วโลกสะสมถึง ๑.๗ ล้านชนิด และจัดแสดงให้ชมถึง ๑ ล้านชิ้น ของเหล่านี้เก็บมาตั้งแต่ ค.ศ. ๑๗๒๔ สมัยพระเจ้าปีเตอร์มหาราช ผู้สร้างเซนต์ปีเตอร์สเบิร์กเป็นเมืองหลวง

Covid-19  เมื่อธรรมชาติสอนบทเรียนให้มนุษย์

    โรคทางเดินหายใจโควิด-19 จากไวรัสโคโรน่าสายพันธุ์ใหม่ น่าจะเป็นโรคระบาดร้ายแรงในรอบหลายสิบปีที่ผู้คนหวาดกลัวมากที่สุด เพราะติดต่อกันง่ายเหลือเกิน ผู้ป่วยโรคโควิด-19 ขณะนี้ทั่วโลกมีผู้เสียชีวิตมากกว่า 13,000 คน และมีผู้ติดเชื้อสามแสนกว่าคนแล้วในระยะเวลาเพียงสองเดือนกว่า ขณะที่ผู้คนทั่วโลกกำลังตื่นตระหนก เศรษฐกิจกำลังชะลอตัว แต่อีกด้านหนึ่ง มีเรื่องราวดี ๆ เกิดขึ้นอย่างเหลือเชื่อ การมาของเชื้อไวรัสนี้ ได้ช่วยชะลอสถานการณ์โลกร้อนได้อย่างชะงัด

ไฟป่ามหาสมุทร เราเตือนคุณนานแล้ว

  ไฟป่าที่เกิดขึ้นบนทวีปออสเตรเลียเร็ว ๆ นี้ กินอาณาเขตกว้างขวางหลายสิบล้านไร่ สร้างความเสียหายอย่างคาดไม่ถึง ทำให้เรารู้จักความรุนแรงของไฟป่ามากขึ้นว่าส่งผลต่อสิ่งแวดล้อมเพียงใด แต่น้อยคนนักที่จะรู้จัก ไฟป่าในมหาสมุทร และความรุนแรงของมันดูเหมือน ไฟป่าบนบกอาจจะเทียบไม่ติด

เมื่อขีดจำกัดความปลอดภัยของโลก เกินเยียวยา

รอบปีที่ผ่านมาหากถามคนทั่วไปว่า อะไรเป็นปัญหาด้านสิ่งแวดล้อมร้ายแรงน่ากลัวที่สุด ส่วนใหญ่คงพุ่งเป้าไปที่ปัญหาโลกร้อน เพราะผลกระทบจากปัญหาการเปลี่ยนแปลงภูมิอากาศเริ่มประจักษ์ชัดมากขึ้น ไม่ว่าจะเป็นเรื่องธารน้ำแข็งละลาย ความแห้งแล้ง ไฟป่าที่เกิดบ่อยขึ้นทั่วโลก อุณหภูมิโลกอันคาดเดาไม่ได้ว่า จะร้อนจัด หนาวจัดเมื่อใด แต่อันที่จริง โลกร้อน ยังไม่ใช่ปัญหาสิ่งแวดล้อมอันน่าสะพรึงกลัวที่สุด

เมื่อต้นไม้คุยกันได้

  เชื่อหรือไม่ หากมนุษย์มีโครงข่ายที่เรียกว่า world wide web เอาไว้สื่อสารกับมนุษย์ด้วยกัน พืชก็มีโครงข่ายที่เรียกว่า  wood wide web เอาไว้สื่อสารกับต้นไม้ด้วยกัน สิ่งมีชีวิตเหล่านี้ฉลาดล้ำลึกกว่าที่มนุษย์คิด

ผึ้ง : สิ่งมีชีวิตสำคัญที่สุดบนโลก

  “หากผึ้งสูญพันธุ์ไปจากโลก เพียงแค่ 4 ปี มนุษย์ก็สูญพันธุ์ตามไปด้วย” อัลเบิร์ต  ไอน์สไตน์   อัจฉริยะท่านนี้ เคยส่งคำเตือนมาร่วมศตวรรษแล้ว แต่ดูเหมือนคำเตือนนี้ล่องลอยไปกับสายลม   เราทราบกันดีว่า ผึ้งแม้ตัวเล็ก แต่ต่อยเจ็บ แต่มนุษย์จะเจ็บปวดมาก  หากโลกนี้ปราศจากผึ้ง

ลอนดอนจะเปลี่ยนเป็นมหานครในสวนสาธารณะ

ช่วงเวลานี้ ค่า pm2.5 ในกรุงเทพมหานครเฉลี่ยทะลุหลักร้อยมาหลายอาทิตย์แล้ว ขณะที่ค่า pm2.5 ในกรุงลอนดอนวัดได้หลักสิบ เหตุผลสำคัญที่กรุงลอนดอนเป็นเมืองที่ไม่ค่อยมีมลพิษ เป็นเพราะมหานครแห่งนี้มีสวนสาธารณะและต้นไม้มากอันดับต้น ๆ ของโลก มีงานวิจัยมากมายบอกว่า การปลูกต้นไม้ในเมืองช่วยลดอากาศเป็นพิษได้ชัดเจน

อพยพสัตว์ป่าเขื่อนเชี่ยวหลาน กับความล่มสลายของระบบนิเวศ

  “เจ้าค่างแว่นแม่ลูกอ่อนกำลังพยายามโหนตัว จากกิ่งไม้ต้นนี้ไปยังอีกต้นเพื่อหาลูกไทรมาประทังชีวิต มันไม่ได้กินอะไรมาหลายวันแล้ว และการโหนตัวจากกิ่งไม้ไปมาก็พาเอาเรี่ยวแรงของมันอ่อนล้าลงเรื่อย ๆ “ลูกอ่อนเกาะติดแน่นอยู่บนหน้าอกเหี่ยวแห้งของมัน น้ำนมที่เคยคัดแน่นเต็มเต้าก็เหือดแห้ง… ไม่มีแม้แต่ให้ลูกได้ดูดกินประทังความหิวโหย   “หลายวันต่อมา…ขณะที่มนุษย์กลุ่มหนึ่งแล่นเรือออกไปในท้องน้ำอันกว้างไพศาล เพื่อช่วยเหลือชีวิตสัตว์ป่าที่ติดอยู่ตามต้นไม้ พวกเขาได้พบเห็นเจ้าค่างคู่นี้เกาะอยู่บนยอดไม้ที่ยืนตายซากอยู่ไกลลิบ   “แต่เมื่อแล่นเรือเข้าไปใกล้ กลับเป็นซากแห้ง ๆ ของค่างตัวเมียที่เกาะติดแน่นอยู่บนต้นไม้ โดยมีชิ้นส่วนเล็ก ๆ ที่สันนิษฐานว่าเป็นลูกน้อยของมันหลงเหลืออยู่ที่บริเวณหน้าอก   “ซากค่างที่เหี่ยวแห้งจากการอดอาหารตาย จนเห็นกะโหลกเบ้าตาโผล่ออกมาเป็นสีขาวโพลนเด่นชัด…” ผมบันทึกสิ่งที่ได้พบเห็นกลางอ่างเก็บน้ำเขื่อนเชี่ยวหลาน จังหวัดสุราษฎร์ธานี เมื่อ 30 กว่าปีก่อน