บรูซ แกสตัน “เล่นทั้งตัว ทำอะไร ทำทั้งตัว”

“ ช่วงราวปี 2524 ยุคที่ทุกบ้านนั่งล้อมรอบดูทีวีจอตู้เล็ก ๆ ตอนนั้นรายการ “ครอบจักรวาล” ของม.ร.ว.ถนัดศรี สวัสดิวัตน์ เป็นรายการโด่งดังมากในยุคนั้น ได้นำวงดนตรีไทยแปลก ๆ วงหนึ่งมาออกรายการ มีฝรั่งหนุ่มชาวอเมริกันคนหนึ่งกับครูดนตรีไทยอาวุโสเล่นดนตรีด้วยกัน โอโห…วงนี้แปลกจัง ดูนักเปียโนคนนั้นสิ เขาเล่นได้อย่างไรกัน เสียงประสานกับแนวทำนองที่สอดรับกับเครื่องดนตรีไทยที่ฟังแปลกประหลาด แต่ไพเราะมีเสน่ห์ เสียงดนตรีเคลื่อนไหวอย่างมีพลังซ่อนเร้น แต่อธิบายไม่ได้…

Continue reading “บรูซ แกสตัน “เล่นทั้งตัว ทำอะไร ทำทั้งตัว””

ความย้อนแย้งของคำพูดผู้นำประเทศ

ภาพ : PPTVHD36

                     “ผมขอย้ำว่าเราทุกคนไม่มี ‘แผนสอง’ ในเรื่องของการรักษาเยียวยาสภาพภูมิอากาศ เพราะเราจะไม่มี ‘โลกที่สอง’ ซึ่งเป็นบ้านของพวกเราเหมือนโลกนี้อีกแล้ว”

พล.อ. ประยุทธ์ จันทร์โอชา นายกรัฐมนตรี ได้กล่าวสุนทรพจน์กลางที่ประชุม COP26 เมืองกลาสโกว์ ประเทศสกอตแลนด์ ในช่วงต้นเดือนพฤศจิกายนที่ผ่านมา

เป็นการยืนยันว่าประเทศไทยให้ความสำคัญสูงสุดกับการแก้ไขปัญหาการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ หรือปัญหาโลกร้อน ซึ่งส่วนหนึ่งมาจากการตัดไม้ทำลายป่า

Continue reading “ความย้อนแย้งของคำพูดผู้นำประเทศ”

ถึงเวลาทบทวนฟุตบอลประเพณีจุฬา-ธรรมศาสตร์

สมัยเป็นนักศึกษา ผู้เขียนเป็นคนหนึ่งที่เกี่ยวข้องกับงานฟุตบอลประเพณีจุฬา-ธรรมศาสตร์ มาตลอดสี่ปี ในฐานะสมาชิกฝ่ายโค้ตแปรอักษร ของชุมชนเชียร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ และยังคงติดตามข่าวคราวความเคลื่อนไหวของฟุตบอลที่มีอายุเก่าแก่แห่งหนึ่งมาตลอด

ประวัติฟุตบอลประเพณีอันเก่าแก่นี้เริ่มครั้งแรก ในวันที่ 4 ธันวาคม พ.ศ. 2477 แต่ละมหาวิทยาลัยจะสลับกันเป็นเจ้าภาพจัดการแข่งขันทุกปี ชื่อของมหาวิทยาลัยที่เป็นเจ้าภาพจะได้รับเกียรติให้ขึ้นต้นชื่องานฟุตบอลประเพณีในปีนั้น

Continue reading “ถึงเวลาทบทวนฟุตบอลประเพณีจุฬา-ธรรมศาสตร์”

14 ตุลาคม 2516 จากบันทึกของเด็ก 12 ขวบ

พ.ศ. 2516 ผู้เขียนอายุ 12 ปี กำลังเรียนหนังสืออยู่ชั้นประถมฯ ปีที่ 7 (ม. 1 ปัจจุบัน) โรงเรียนอัสสัมชัญ บางรัก เป็นปีแรกที่เริ่มใช้สมุดไดอะรีเล่มเล็กจดบันทึกเรื่องราวต่างๆ ที่พบเห็นในชีวิตประจำวัน และมีอีกเล่มหนึ่งเป็นสมุดขนาด 8 หน้ายก สำหรับตัดแปะภาพเหตุการณ์สำคัญจากหน้าหนังสือพิมพ์ในช่วงเวลานั้น

.สี่สิบกว่าปีผ่านไปผู้เขียนหยิบสมุดบันทึกสองเล่มนี้มาปัดฝุ่น ค่อยๆ เปิดทีละหน้าเพราะความกรอบของเนื้อกระดาษ อ่านอย่างละเอียดแล้วก็นึกแปลกใจ รู้สึกขำๆ กับสิ่งที่ได้อ่าน เพราะส่วนใหญ่เป็นการบันทึกเรื่องราวและทัศนะทางการเมืองในสายตาของเด็กชายผู้ได้ยิน ได้เห็น ได้รับรู้การเปลี่ยนแปลงครั้งสำคัญที่สุดในประวัติศาสตร์การเมืองไทย

.26 สิงหาคม 16วันที่ 21 และ 22 มิถุนายน เป็นวันที่ประวัติศาสตร์ชาติไทยต้องจารึกไว้ เพราะเป็นวันแห่งการรวมพลังต่อสู้ครั้งสำคัญของบรรดานักศึกษา นิสิตจากทุกมหาวิทยาลัยในกรุงเทพฯ และต่างจังหวัดบางส่วน เนื่องจากหนังสือ มหาวิทยาลัยยังไม่มีคำตอบ ได้เขียนกระทบกระเทือนถึงบุคคลในรัฐบาล ดร. ศักดิ์ ผาสุขนิรันต์ (อธิการบดีมหาวิทยาลัยรามคำแหง) ได้ตั้งกรรมการสอบสวน แล้วให้ลบชื่อนักศึกษาออกเก้าคน ทำให้ไม่เป็นที่พอใจของนิสิต จึงได้ทำการประท้วง ดร. ศักดิ์ และในที่สุดนิสิตเก้าคนก็ได้กลับไปเรียนตามเดิม

“เหตุการณ์ที่ฉันต้องจารึกไว้ในสมองจนวันตาย” วันที่ 8-13 ต.ค. นักศึกษาจากมหาวิทยาลัยต่างๆ นักเรียนช่างกล ช่างก่อสร้างต่างๆ ได้มาทำการร่วมประท้วงรัฐบาลภายใต้การนำของจอมพล ถนอม กิตติขจร โดยรัฐบาลได้ทำการจับกุมคน 13 คน ที่ได้เรียกร้องรัฐธรรมนูญโดยการถือป้ายไปตามที่ต่างๆ พอถึงเที่ยงวันที่ 13 เวลา 12.00 น. นักศึกษาประชาชนได้เดินทางจากธรรมศาสตร์จำนวน 5 แสนคนมาถึงอนุสาวรีย์ประชาธิปไตย ภายใต้การนำของศูนย์กลางนิสิตนักศึกษาแห่งประเทศไทย และได้เปิดการอภิปรายโจมตีด่าว่ารัฐบาลดุเดือด จนเวลาตี 4 พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวได้ทรงให้ผู้แทนนิสิตเข้าเฝ้า มีด้วยกันเก้าคน และพระราชทานพระบรมราโชวาทมีใจความตอนหนึ่งว่า “คนที่เป็นผู้ใหญ่นั้นเขามีประสบการณ์ ส่วนคนหนุ่มสาวมีแรงพลัง ทั้งร่างกายและความคิด ถ้าหากมาปรองดองสมัครสมานกัน ทำงานอย่างพร้อมเพรียง ไม่ผิดใจ แคลงใจกัน การบ้านเมืองจะดำเนินไปด้วยดี นิสิตนักศึกษาก็เป็นผู้ได้รับการเลือกเฟ้นมาแล้วว่า มีสติปัญญาและความคิด จึงควรจะรับฟังความรับผิดชอบชั่วดี”

.14 ตุลาคม 2516 วันเศร้าสะเทือนใจ (วันมหาวิปโยค) จุดชนวนจลาจลเวลาก่อนรุ่ง นักเรียนจำนวนหนึ่งเดินมาถึงบริเวณถนนราชวิถี ถูกปิดกั้นโดยตำรวจ และในที่สุดจึงเกิดการปะทะกันขึ้น และเป็นชนวนจลาจล มีคนตาย และการต่อสู้ได้เริ่มขึ้น เผาตึก กตป. กองสลากฯ กรมประชาสัมพันธ์.15 ตุลาคม 2516 เผากองบัญชาการตำรวจนครบาล พลเรือนได้ชัยชนะ รัฐบาลชุดเก่าลาออก สามคนหนีไปนอก

.14, 15, 16, 17 ตุลาคม 2516 วันสะเทือนใจ ฉันคิดว่ามันเป็นวันที่ฉันต้องจดจำไว้ในสมองของฉันตลอดชีวิต ฉันเศร้าใจที่มีการฆ่าหมู่เหมือนไม่ใช่คนไทย ปืนกลกราดใส่นักเรียนอย่างไม่ใช่คน ทำยังกับเป็นผักปลาดีใจเพราะได้ทำการไล่สองหมา หนึ่งคน ออกไปนอกประเทศ แผ่นดินไทยได้เบาขึ้นอีกเป็นกอง เงินของมันน่าจะเอาไปชดใช้บูรณะสิ่งที่ถูกทำลายไปเห็นนักเรียนช่างกล 60 คนถูกฆ่าตายเหมือนใบไม้ร่วงเห็นนักเรียนช่างกลขับรถเมล์ รถขนขยะ ชนรถถังจนตัวตายเห็นนักเรียนช่างกลมัดมือกันไว้ 10 กว่าคน ยืนขวางรถถังจนตายเห็นนิสิตถือกระบองสู้ทหาร 22 คน จนถูกยิงเอวเกือบขาดเห็นเฮลิคอปเตอร์ที่ไอ้เล็กขับบินไปกราดฝูงชนในสนามหลวงและธรรมศาสตร์เห็นทหารถือ M16 กราดยิงเด็กนักเรียนเศร้า สมเพช สะเทือนใจ เศร้าใจจนเขียนบรรยายเป็นความรู้สึกเกือบไม่ได้.ฉันเป็นคนหนึ่งที่รู้สึกว่าถ้าตนเป็นผู้ใหญ่แล้วคงจะต้องต่อสู้เคียงไหล่เคียงบ่ากับพวกนั้นจนบาดเจ็บหรือตายน่าสังเกตว่าทำไมนายทหารเมืองไทยจึงโลภมากอย่างไม่รู้จักพอ

.21 ตุลาคม 16 ทำไม จึงห้ามมิให้ข้าราชการมีตำแหน่งในบริษัทต่างๆ แต่ธนาคารมีได้

ทำไม เมื่อไม่พอใจจึงปฏิวัติ

ทำไม จึงต้องมีตำแหน่งผู้บัญชาการทหารสูงสุดกับนายกรัฐมนตรีเป็นคนเดียวกัน

ทำไม จึงต้องมีการต่ออายุราชการกันทำไม จึงต้องมีที่ดินเยอะๆทำไม จึงต้องเรียกตำรวจว่านาย

ทำไม เขาจึงทำตัวไม่ใช่คน.

อย่า ให้มี ส.ส. มือเน่ามาในกลุ่ม ส.ส. อย่าให้มีตำแหน่งผู้บัญชาการทหารสูงสุด อย่าให้ใช้ตำแหน่งข้าราชการมาหากิน อย่าให้มี ส.ส. หางว่าว อย่าให้มีข้าราชการทุจริตเข้ามาใช้อำนาจอันไม่เป็นธรรม อย่าให้มีการติดสินบนเจ้าพนักงาน

อย่า ให้มีประวัติศาสตร์ซ้ำรอยอย่า ให้มีการปฏิวัติอีก

อย่า ให้มีคอร์รัปชันอย่า ให้มีการใช้อำนาจข่มเหงราษฎร

อย่า ให้มีการกักตุนสินค้า

อย่า ให้มีการเดินขบวนอีก อย่าให้คนไทยต้องฆ่ากันเอง.

22 ตุลาคม 16 ฉันคิดว่าถ้าทหารกับพลเรือนไม่มาก้าวก่ายหน้าที่ซึ่งกันและกัน…เพราะถ้าให้ทหารมากุมอำนาจแล้ว ความเหลวแหลกตลอด 40 ปีที่ผ่านมาก็คงไม่หมดสิ้น เมื่อนายทหารไม่พอใจ ปฏิวัติ !ทหารทำตามคำสั่งเจ้านาย (นายทหาร) โดยเคร่งครัดไม่มีโอนอ่อนผ่อนปรน นายทหารทำตามคำสั่งผู้บังคับบัญชาเพื่อหวังประจบสอพลอ ทุเรศ !โกยเงินมาเป็นล้านๆ ไม่รู้จักพอ ไม่รู้ว่าเอาไปใช้ทำอะไร ชั่ว !ประจบไป ประจบมา คอร์รัปชันไป คอร์รัปชันมา บ้านเมืองก็ล่มจม ถุย !คนโง่ทำอะไรโง่ๆ มันก็โง่ !.

บันทึกหน้าสุดท้ายเขียนไว้ว่า

“การต่อสู้เพื่อชีวิตของตนเองเป็นสิ่งที่ถูก แต่การต่อสู้โดยไม่มีความหวังเป็นการกระทำของคนโง่”จากภาพยนตร์เรื่อง กังฟู.

เยี่ยมบ้าน Charles Darwin

darwinhome01

“ผู้ที่จะอยู่รอดได้ ไม่ใช่ผู้ที่แข็งแกร่งหรือฉลาดที่สุด
แต่คือผู้ที่ปรับตัวตอบสนองต่อการเปลี่ยนแปลงได้ดีที่สุดต่างหาก”

ชาร์ลส์ ดาร์วิน (Charles Darwin)

Continue reading “เยี่ยมบ้าน Charles Darwin”

อสม. มดงานตัวจริง

ก่อนรัฐบาลจะประกาศล็อกดาวน์ครั้งล่าสุด ผู้เขียนได้เดินทางจากกรุงเทพฯ มาที่บ้านพักในอำเภอเชียงดาว จังหวัดเชียงใหม่ 

ก่อนขึ้นเครื่องบิน ผู้เขียนได้ลงทะเบียนในแอปฯ CM-CHANA เพื่อเขียนรายละเอียด ที่อยู่บ้านพัก ฉีดวัคซีนป้องกันโรคโควิด-19 ชนิดใด หรือยังไม่ได้ฉีด ซึ่งผู้เขียนได้ฉีดวัคซีน AstraZeneca 1 เข็มแล้ว เมื่อลงจากเครื่องบิน มีเจ้าหน้าที่สนามบินเชียงใหม่มาตรวจสอบว่า ผู้โดยสารได้ลงทะเบียนเรียบร้อยหรือยัง ก่อนจะผ่านเข้าสู่อาคารด้านนอก ตามเงื่อนไขของทางการ หากฉีดวัคซีน AstraZeneca 1 เข็มเกิน 2 อาทิตย์ ถือว่ามีภูมิคุ้มกันได้ขึ้นมา 80 เปอร์เซ็นต์ ไม่ต้องตรวจหาเชื้อ แต่ต้องกักตัวอยู่ในบ้าน 14 วัน 

Continue reading “อสม. มดงานตัวจริง”

ความตกต่ำของภาพลักษณ์ของทหาร

เครดิตภาพ เนชั่นสุดสัปดาห์

พลันที่จดหมายลงวันที่ 19 กรกฎาคม 2564 จากกองพิธีการ กรมสารบรรณทหาร กองบัญชาการทหารสูงสุด ส่งไปถึงสภากาชาดไทย เรื่อง ขอรับการสนับสนุนวัคซีน “โมเดอร์นา” (Moderna) ให้กับกำลังพลและครอบครัว ถูกเปิดเผยออกมาในโลกออนไลน์  เสียงวิพากษ์วิจารณ์ก็ดังกระหึ่มภายในเวลาไม่นาน

ตอนแรก หลายคนคิดว่าเป็น fake news แต่สุดท้ายเมื่อมีการตรวจสอบ ทางการก็ยอมรับว่า “ ไม่ใช่เอกสารปลอม แต่ไม่ใช่เอกสารทางการ “  เพราะผู้ส่งไม่มีอำนาจหน้าที่ส่งหนังสือไปส่วนราชการภายนอก

“ไม่ใช่เอกสารปลอม แต่ไม่ใช่เอกสารทางการ”  กลายเป็นไวรัล ไม่ต่างจากคำว่า “ไม่ใช่น้ำท่วม แต่เป็นน้ำรอระบาย”

Continue reading “ความตกต่ำของภาพลักษณ์ของทหาร”

การอยู่นิ่ง ไม่ใช่การยอมจำนน

เช้าวันหนึ่งช่วงปลายฤดูหนาว ผู้เขียนออกมาเดินเล่นบริเวณหน้าบ้าน

พลันได้ยินเสียงบางอย่างตรงพุ่มไม้ใกล้กับลำน้ำเล็ก ๆ เสียงดังขึ้นเป็นระยะและเห็นสิ่งมีชีวิตเคลื่อนไหวบนดิน

ผู้เขียนจึงแหวกพุ่มไม้ไปดูอย่างระวังตัว   ภาพที่ปรากฏคืองูตัวหนึ่งกำลังกัดขาคางคกข้างหนึ่งตรงริมน้ำ และออกแรงลากขึ้นฝั่ง

ขนาดของงูใหญ่กว่าคางคกพอควร

งูออกแรงลากคากคกขึ้นมา แล้วค่อยๆเขมือบขาคางคกเข้าปากมากขึ้น  คางคกออกแรงดิ้นสุดขีด

สะบัดตัวไปมาไม่ยอมให้ความตายค่อยๆคืบคลาน

ผู้เขียนมองดูด้วยความตื่นเต้น ไม่ได้คิดจะช่วยชีวิตคางคก เพราะคิดว่านี่คือธรรมชาติของสัตว์นักล่า

มนุษย์ไม่ควรทำตัวเป็นพระเจ้าไปตัดสินว่าจะช่วยหรือไม่ช่วยใคร

เราทำตัวเป็นแค่นักสังเกตการณ์เรียนรู้ชีวิตเหล่านี้เป็นบทเรียนอันมีค่ายิ่ง และปล่อยให้ทุกอย่างดำเนินไปตามธรรมชาติ

เลือดค่อย ๆซึมไหลออกจากตัวคางคก ด้วยแผลจากคมเขี้ยวงูที่ฝังลงบนขา คางคกดูอ่อนแรงอ่อนล้า

มันพยายามตะกายตัวออกจากปากงู แต่ไม่สำเร็จ เรี่ยวแรงค่อย ๆ หมดไป

งูค่อยๆเขมือบขาข้างหนึ่งจนจมหายไปในปาก

คิดว่าคางคกคงรอดยาก เพราะมันเริ่มหยุดนิ่งราวหมดกำลัง

งูค่อย ๆ ขยับปากเพื่อกลืนตัวคางคกตัวอ้วนให้มากขึ้น

คางคกไม่สนองตอบหรือดิ้นรนอะไรอีก  บรรยากาศมีแต่ความเงียบไร้การต่อสู้ดิ้นรน

อาหารมื้อเช้าของงูสีน้ำตาลกำลังเริ่มบรรเลง

แต่ผิดคาด

ดวงตากลมคู่นั้นของคางคกยังคงเบิกตาโพลง ดวงตาสีดำดวงใหญ่ยังมีชีวิตชัดเจน

ระหว่างวินาทีความเป็นความตายของคางคก

การอยู่นิ่งดูเหมือนคือการเก็บแรงไว้สักพัก รวบรวมพละกำลังครั้งสุดท้าย รอคอยจังหวะเพื่อสู้กับการมีชีวิตให้อยู่รอด

ภาพที่เห็นติดตาคือ คางคกที่อยู่นิ่ง ๆ ได้สะบัดตัวอย่างแรงสุดขีดเพียงครั้งเดียวอย่างได้ผล  ขาของมันหลุดออกจากปากงูทันที

และคางคกกระโจนลงน้ำด้วยความรวดเร็วแหวกว่ายหายวับไปกับสายน้ำ

ขณะที่งูทำเหยื่อชิ้นใหญ่หายไป เลื้อยลับไปในพงหญ้า

ผู้เขียนเฝ้าดูการอยู่รอดของชีวิตคู่นี้ด้วยความตื่นเต้น

เหตุการณ์เกิดไม่กี่นาทีแต่รู้สึกยาวนานเหลือเกิน

งูล่าคางคกเป็นอาหารเพื่อประทังชีวิต แต่คางคกดิ้นสุดขีดเพื่อเอาชีวิตให้รอด

เห็นความมุ่งมั่นในการเอาชีวิตให้รอดของสองตัว

ตัวหนึ่งออกแรงเพื่อล่าเหยื่อ

อีกตัวหนึ่งอยู่นิ่งเพื่อรอโอกาสรอดชีวิต

เห็นการอยู่นิ่งเงียบไม่ใช่การยอมจำนน

ความเงียบและการนิ่งเฉยจึงมิใช่ความพ่ายแพ้

แต่เป็นการรอคอยและสะสมพละกำลังเพื่อการต่อสู้ครั้งใหม่

เห็นดวงตากลมโตคู่นั้นที่ยังมีความหวังเสมอกับการต่อสู้เพื่อมีชีวิตอยู่

ขอมีเพียงลมหายใจ

ความหวังยังมีเสมอ

เป็นบทเรียนอันล้ำค่าจริงๆ

สำหรับการเริ่มต้นปีใหม่

การเข้าคิวและความยุติธรรมกลางหิมะ

ก่อนโควิดจะมาเยือน ซัปโปโร เมืองใหญ่อันดับห้าของประเทศญี่ปุ่นบนเกาะฮอกไกโด เป็นหมุดหมายสำคัญของนักท่องเที่ยวชาวไทย ที่อยากไปในช่วงเทศกาลหิมะ กินราเมนชื่อดังและดื่มเบียร์ซัปโปโร

ผู้เขียนมีโอกาสมาเยือนเกาะฮอกไกโดหลายครั้ง และนึกย้อนไปเที่ยวทิพย์บนเกาะแห่งนี้ จำความรู้สึกได้ดีถึงการไปเดินย่ำหิมะไปตามท้องถนนในอุณหภูมิลบสิบองศา และยืนรอไฟเขียวตรงสี่แยกด้วยความอดทนร่วมกับคนญี่ปุ่นอีกหลายคนกลางหิมะโปรยลงมาด้วยความหนาวเหน็บ แม้จะไม่มีรถขับผ่านเลย

ชีวิตผู้คนตามท้องถนน อาจจะสะท้อนวิถีชีวิตของคนญี่ปุ่นได้อย่างดี หากเราสังเกต

Continue reading “การเข้าคิวและความยุติธรรมกลางหิมะ”

ผมขอโทษ

 สังคมจะรุ่งเรือง ถ้าคนแก่ปลูกต้นไม้
  สร้างร่มเงาให้เด็กๆ  โดยไม่คิดจะเข้าไปนั่งเอง”
                                            สุภาษิตกรีก

ผมขอโทษที่คนรุ่นผมจำนวนมาก

ทำให้ความฝันอันแสนงามของเด็กรุ่นใหม่พังทลายโดยสิ้นเชิง

ความฝันที่อยากเห็นความยุติธรรม ความฝันที่อยากเห็นความเท่าเทียมกัน ความฝันที่อยากเห็นการบังคับใช้กฎหมายอย่างเสมอภาค และความฝันที่อยากเห็นว่าทุกคนมีสิทธิ์มีเสียงเป็นเจ้าของประเทศเหมือนกัน

Continue reading “ผมขอโทษ”

จากเกอิชา สู่ฮาเร็ม

ในบรรดาคำต่างประเทศเรื่องราวเกี่ยวกับผู้หญิง ที่ฟังแล้วมีเสน่ห์ ชวนให้จินตนาการหรืออยากรู้เรื่องราว ในความรู้สึกของผมมีอยู่สองคำคือ เกอิชา และ ฮาเร็ม

Continue reading “จากเกอิชา สู่ฮาเร็ม”

ทำเต้าหู้กินเอง อร่อยกลางโควิด

ตั้งแต่เป็นเด็ก แม่มักจะไปซื้อน้ำเต้าหู้หรือน้ำนมถั่วเหลืองมาให้กินเสมอ ๆ เช่นเดียวกับอาหารจานโปรดคือ เต้าหู้ผัดถั่วงอก

พอเข้าครัวทีไรก็เห็นขวดซีอิ้ว ขวดเต้าเจี้ยววางอยู่ แต่ไม่เคยเอะใจว่ามีที่มาจากถั่วชนิดเดียวกัน คือถั่วเหลือง

ถั่วเหลืองเป็นอาหารที่มนุษย์ปลูกกินกันมานานกว่าห้าพันปีแล้ว โดยสันนิษฐานว่าเริ่มปลูกในประเทศจีน

ถั่วเหลืองได้รับฉายาว่าเป็น “ราชาแห่งถั่ว” จากคุณประโยชน์มากมายทางโภชนาการ ทำอาหารนานาชนิด และนำไปแปรรูป ผลิตน้ำมันพืช อาหารสัตว์ ฯลฯ

Continue reading “ทำเต้าหู้กินเอง อร่อยกลางโควิด”