ร.ศ.112 ที่ไม่ใช่ ม. 112

วันชัย  ตันติวิทยาพิทักษ์

              ทุกวันนี้ตัวเลข 112 เป็นที่รู้จักกันดีอย่างกว้างขวางในสังคมไทย  ในฐานะเป็นมาตราหนึ่งของประมวลกฎหมายอาญาที่เกี่ยวข้องกับพระมหากษัตริย์ที่เรียกว่า ม.112 ซึ่งน่าจะเป็นกฎหมายที่คนไทยรู้จักมากกว่ากฎหมายอื่นใด

              และเป็นสาเหตุสำคัญทำให้พรรคก้าวไกล พรรคแกนนำอันดับหนึ่งไม่สามารถจัดตั้งรัฐบาลได้ และคุณพิธา ลิ้มเจริญรัตน์ หัวหน้าพรรคไม่สามารถก้าวขึ้นสู่ตำแหน่งนายกรัฐมนตรีได้

              แต่คนจำนวนมากยังไม่รู้ว่า ตัวเลข 112 ยังเป็นปีสำคัญในประวัติศาสตร์ที่เกี่ยวข้องกับเอกราชของสยามในอดีต ยุคที่ประเทศมหาอำนาจตะวันตกแผ่ขยายอิทธิพลมาล่าอาณานิคมในแถบประเทศเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ เหตุการณ์เกิดขึ้นในปี ร.ศ. 112 (พ.ศ. 2436)  ที่เรียกกันว่าวิกฤตการณ์ ร.ศ. 112 หรือ สงครามฝรั่งเศส-สยาม เกิดการสู้รบระหว่างสองประเทศบริเวณปากแม่น้ำเจ้าพระยา อันเป็นความขัดแย้งระหว่างสาธารณรัฐฝรั่งเศสที่ 3 และราชอาณาจักรสยาม ในสมัยรัชกาลที่ 5

              ปีนี้ (พ.ศ.2566)เป็นปีครบรอบ 130 ปีของวิกฤติการณ์สำคัญ ร.ศ. 112

Continue reading “ร.ศ.112 ที่ไม่ใช่ ม. 112”

สิ่งที่ได้มาของพรรคก้าวไกล

วันชัย ตันติวิทยาพิทักษ์

อันที่จริงก่อนเลือกตั้งใหญ่ที่ผ่านมาพรรคก้าวไกล ประเมินคะแนนเสียงส.ส.ที่จะได้ทั้งสส.เขตและปาร์ตี้ลิสต์จากโอกาสความเป็นไปได้ทุก ๆ เรื่อง และคาดว่าคะแนนเสียงส,ส. น่าจะได้เกินหลักร้อยต้น ๆ  แต่ยกเว้นเรื่องเดียวที่คิดว่าเป็นไปไม่ได้

 คือไม่เคยคิดว่าพรรคตัวเองจะได้คะแนนส.ส.มากจนกลายเป็นที่หนึ่ง ไม่เคยคิดว่าจะได้เป็นแกนนำจัดตั้งรัฐบาล และคุณพิธา ลิ้มเจริญรัตน์จะกลายเป็นว่าที่นายกรัฐมนตรี

Continue reading “สิ่งที่ได้มาของพรรคก้าวไกล”

สิ่งที่เราไม่เคยเห็นจะได้เห็นในซูเปอร์เอลนีโญ

 วันชัย ตันติวิทยาพิทักษ์  

เพื่อนผู้เขียนเคยตั้งข้อสังเกตว่า ปกติในช่วงหน้าฝนเมื่อมีเมฆฝนดำทะมึนปรากฏขึ้นบนท้องฟ้า สักพักฝนก็จะตกเป็นปรากฏการณ์ธรรมชาติ  แต่ช่วงนี้เมฆฝนก่อตัวหนา แต่สักพักก็จางหายไป ไม่มีฝนตก เป็นแบบนี้หลายพื้นที่แล้ว

เพื่อนสันนิษฐานว่าอาจเป็นเพราะอากาศบนผิวโลกร้อนมากจนทำให้เมฆไม่สามารถกลั่นตัวเป็นฝนได้

เพื่อนอีกคนตั้งข้อสังเกตว่า เข้าหน้าฝนแล้ว แต่อากาศข้างนอกกลางแดดร้อนผิดปกติจริงๆ

ไม่มีใครรู้สาเหตุที่เกิดขึ้น แต่ค่อนข้างแน่ คือเรากำลังเข้าสู่สถานการณ์ที่เรียกว่าซูเปอร์เอลนีโญ

Continue reading “สิ่งที่เราไม่เคยเห็นจะได้เห็นในซูเปอร์เอลนีโญ”

วาระสุดท้ายของไดโนเสาร์

วันชัย  ตันติวิทยาพิทักษ์

ครั้งหนึ่งเมื่อหลายร้อยล้านปีก่อนไดโนเสาร์เคยครองโลกแบบไร้เทียมทาน   สัตว์สายพันธุ์ชนิดอื่นต้องคอยแอบซ่อน ด้วยความหวาดกลัวว่าจะโดนไดโนเสาร์จับไปกิน

ไดโนเสาร์ปรากฏขึ้นบนโลกนี้ครั้งแรกเมื่อช่วงปลายยุคไทรแอสซิก หรือประมาณ 225 ล้านปีมาแล้ว สมัยนั้นทวีปทั่วโลกยังติดต่อเป็นผืนเดียวเรียกว่า มหาทวีปแพนเจีย (Pangea supercontinent)

ไดโนเสาร์มีชีวิต และวิวัฒนาการมาเรื่อย ออกลูกออกหลาน ขยายพันธุ์ไปร่วม 400 ชนิด (เท่าที่ค้นพบได้ในขณะนี้) จนสามารถครองโลกเป็นเวลายาวนานถึง 160 ล้านปี

หากคิดว่าปัจจุบันมนุษย์เป็นเจ้าโลกมานานมาก จากต้นตระกูลมนุษย์ที่เพิ่งปรากฏครั้งแรกเมื่อประมาณ 5 ล้านปีก่อน แต่ไดโนเสาร์เป็นเจ้าโลกมานานกว่ามนุษย์ถึง 30 เท่า

Continue reading “วาระสุดท้ายของไดโนเสาร์”

เปลี่ยนกระทรวงวัฒนธรรม ให้เป็นหัวหอกของ Soft Power

วันชัย ตันติวิทยาพิทักษ์

กระทรวงวัฒนธรรม ได้รับการสถาปนาครั้งแรกเมื่อปีพ.ศ. 2495 เพื่อกระตุ้นให้คนในประเทศเกิดความรู้สึกชาตินิยมและปฏิบัติตนตามแนวนโยบายของรัฐ  โดยจอมพล ป. พิบูลสงคราม นายกรัฐมนตรีในขณะนั้นดำรงตำแหน่งรัฐมนตรีว่าการกระทรวงวัฒนธรรมด้วย

พอจอมพลป. พิบูลสงครามสิ้นอำนาจ กระทรวงแห่งนี้ก็ถูกยุบไปด้วยในปี 2501

จนกระทั่งในปีพ.ศ. 2545 จึงมีการจัดตั้งกระทรวงวัฒนธรรมขึ้นมาอีกครั้งหนึ่ง แต่ตลอดระยะเวลาที่ผ่านมา   กระทรวงแห่งนี้ถูกจัดเป็นกระทรวงเกรด c

 ในสายตาของนักการเมืองส่วนใหญ่ที่ผ่านมา กระทรวงนี้กลายเป็นกระทรวงปัดเศษเหลือ ที่ไม่ค่อยมีพรรคการเมืองใดสนใจจับจองเป็นกระทรวงแรก ๆ

Continue reading “เปลี่ยนกระทรวงวัฒนธรรม ให้เป็นหัวหอกของ Soft Power”

ทำไมเด็กไทยขาดจินตนาการ

วันชัย ตันติวิทยาพิทักษ์

อ่านข่าว แบบเรียนภาษาพาที ระดับชั้น ป.5 ถึงโภชนาการของเด็ก โดยมีเนื้อหาว่า กินไข่ต้มครึ่งซีก เหยาะน้ำปลา หรือข้าวเปล่าคลุกข้าวผัด ผักบุ้ง ทำให้ตัวละครในหนังสือ มีความสุข ถือเป็นความพอเพียง จนถูกวิพากษ์วิจารณ์ไปสนั่นเมือง ทำให้นึกถึงการปฏิรูปการศึกษาของไทย

ตั้งแต่ผู้เขียนจำความได้ สังคมไทยพูดถึงการปฏิรูปการศึกษามาไม่ต่ำกว่า 50 ปี ตั้งแต่เปลี่ยนระบบการศึกษาจาก ป.1-7 ,มศ.1-5 เปลี่ยนมาเป็น ป1-6 ,ม.1-6  เปลี่ยนหลักสูตรการศึกษามาหลายครั้ง  เปลี่ยนโครงสร้างการบริหารมานับครั้งไม่ถ้วน

แต่คุณภาพเด็กไทยนับวันจะถอยหลังลงเรื่อย ๆ

Continue reading “ทำไมเด็กไทยขาดจินตนาการ”

ขุดสระบนดอยสู้ไฟป่า

วันชัย ตันติวิทยาพิทักษ์

พอย่างเข้าหน้าแล้งของทุกปี ไฟป่าและหมอกควันพิษทำให้ผู้คนทางภาคเหนือต้องทนทุกข์ทรมาน เสี่ยงอันตรายจากการสูดอากาศที่เต็มไปด้วย pm2.5

ขณะที่กำลังเขียนต้นฉบับ มีชาวบ้านจำนวนมากอาสาเดินขึ้นเขาบุกเข้าไปดับไฟป่าเป็นเวลาหลายเดือนแล้ว 

หนึ่งในผู้คนเหล่านี้คือ เยาวชนแห่งบ้านดอยช้างป่าแป๋ หมู่บ้านปกาเกอะญอเก่าแก่แห่งอำเภอบ้านโฮ่ง ก่อตั้งมาร่วมสองร้อยปี ที่รวมกลุ่มกันขึ้นไปดับไฟป่าบนเขา ด้วยวิธีคิดและนวัตกรรมการดับไฟแบบใหม่ที่น่าสนใจ

Continue reading “ขุดสระบนดอยสู้ไฟป่า”

ทำไมโอมากาเสะ ติดอันดับอาหารฮิต

วันชัย ตันติวิทยาพิทักษ์ 

เมื่อไม่นานมานี้ เพื่อนคนหนึ่งเอ่ยปากชวนไปเลี้ยงกินอาหารญี่ปุ่นแบบ โอมากาเสะเป็นครั้งแรก ย่านซอยชื่อดังแถวถนนสุขุมวิท

ร้านอาหารมีขนาดไม่ใหญ่โต มีโต๊ะไม่กี่ตัว แต่ดูหรูหราตามลักษณะร้านแบบโอมากาเสะ

 เรานั่งกินตรงเคาเตอร์บาร์หน้าเชฟญี่ปุ่นผู้กำลังปรุงซูชิอย่างพิถีพิถัน

ด้านหน้ามีของสด ปลา ผักสด เครื่องเคียงหลายชนิด วางเรียงราย ให้เห็น ขณะเชฟลงมือแล่เนื้อปลาด้วยความประณีต  รับประกันว่าได้ของสดและไม่คาว

เหมือนเราดูการแสดงของเชฟเป็นของแถม เพื่อกระตุ้นต่อมน้ำลาย ก่อนจะได้ทานอาหารจริง ๆ

Continue reading “ทำไมโอมากาเสะ ติดอันดับอาหารฮิต”

เยี่ยมบ้านเกิดปีกัสโซ

วันชัย  ตันติวิทยาพิทักษ์

“จิตรกรคนอื่นอาจประสบความสำเร็จด้วยการดัดแปลงตัวเองให้เขากับสังคม  ทั้งทรยศกับสิ่งที่ตัวเองได้เริ่มไว้  แต่ปีกัสโซไม่ได้ทำอย่างนั้น  เขาเชื้อเชิญความสำเร็จเข้ามาหาทีละน้อย ขณะที่แวนโก๊ะเชื้อเชิญความล้มเหลว นำทางไปสู่ความสำเร็จในภายหลัง ทั้งสองคนนี้เหมือนกันและต่างกัน  เหมือนกันในแง่ความสำเร็จทางศิลปะ นำมาซึ่งแบบฉบับของศิลปินแห่งยุคสมัยของเรา”

จอห์น เบอร์เกอร์ นักวิจารณ์ศิลปะ กล่าวถึงความสำเร็จของปีกัสโซในปี 1921

Continue reading “เยี่ยมบ้านเกิดปีกัสโซ”

SLAPP การฟ้องปิดปากกรณีข่าวสิ่งแวดล้อม

วันชัย ตันติวิทยาพิทักษ์

ปลายเดือนกุมภาพันธ์ 2566  ดร.เพชร มโนปวิตร เลขาธิการมูลนิธิโลกสีเขียว ผู้เชี่ยวชาญระบบนิเวศทางทะเล ถูกบริษัทจำหน่ายอาหารสัตว์ยื่นฟ้องคดีอาญาในข้อหาหมิ่นประมาท เมื่อออกมาแสดงความเห็นการทำลายชีวิตปลาฉลาม

ก่อนหน้านี้ มีบริษัทรายหนี่งได้มีการนำเอาปลาฉลาม มาแปรรูปทำเป็นอาหารสัตว์ให้แก่หมาและแมว มีการโฆษณาเป็นคลิปวิดีโอทางสื่อออนไลน์กันอย่างแพร่หลาย โดยในคลิปวิดีโอดังกล่าวมิได้ระบุว่าเป็นฉลามชนิดใด นำมาจากที่ใด  ดร.เพชร ได้ออกมาแสดงความเห็นต่อประเด็นนี้ในเพจ ReReef อันเป็นเพจด้านการอนุรักษ์ธรรมชาติทางทะเล เมื่อวันที่ 18 พฤศจิกายน 2565  มีใจความว่า

Continue reading “SLAPP การฟ้องปิดปากกรณีข่าวสิ่งแวดล้อม”

ป่าบุญเรือง ป่าชาวบ้านระดับโลก

เรื่อง :วันชัย  ตันติวิทยาพิทักษ์

ภาพ :อนุรักษ์ป่าชุ่มน้ำบุญเรือง 

เชียงของ  เป็นอำเภอในจังหวัดเชียงราย อยู่ติดแม่น้ำโขง

 ผู้เขียนเคยเห็นปลาบึกตัวขนาดหลายร้อยกิโลกรัมเป็นครั้งแรกในชีวิตเมื่อร่วมยี่สิบปี  ก่อนที่เขื่อนในประเทศจีนที่กั้นแม่น้ำโขงจะสร้างเสร็จ และตามมาด้วยการสร้างเขื่อนกั้นแม่น้ำโขงในประเทศลาว จนเป็นอุปสรรคสำคัญในการแพร่พันธุ์ปลาขนาดใหญ่ที่สุดในโลกชนิดหนึ่ง  เพราะการไหลของแม่น้ำโขงไม่เป็นไปตามธรรมชาติ จากเขื่อนปิดกั้นการเดินทางของปลาบึกที่จะว่ายทวนน้ำขึ้นมาวางไข่  

ผมจำได้ว่า ปีนั้นชาวบ้านจับปลาบึกยักษ์ที่ว่ายทวนน้ำขึ้นมาวางไข่ได้ยี่สิบกว่าตัว หลังจากนั้น ปริมาณการจับปลาบึกก็ลดน้อยลงเรื่อย ๆ จนทุกวันนี้คนสองฝั่งแม่น้ำแทบจะไม่เห็นปลาบึกในธรรมชาติอีกเลย

Continue reading “ป่าบุญเรือง ป่าชาวบ้านระดับโลก”

PASAYA : Factory in the Forest

วันชัย ตันติวิทยาพิทักษ์

“บัดนี้ ทั่วโลกต่างตระหนักว่า ภาวะโลกร้อนกำลังเป็นหายนะภัยที่คุกคามการดำรงอยู่ของทุกชีวิตบนโลกใบนี้ ถ้าหากไม่มีการแก้ไขให้เข้าสู่ภาวะสมดุล มนุษยชาติอาจถึงกาลอวสาน นั่นคือสูญพันธุ์ไปจากโลกนี้ เช่นเดียวกับสิ่งมีชีวิตอื่น ๆ ที่ได้สูญพันธุ์ไปก่อนหน้านี้ ดังนั้น โดยหน้าที่และจิตสำนึกของพวกเรา ผมจึงขอประกาศให้พวกเราทุกคนรับทราบว่า บริษัทจะทำโครงการ Zero Emission ยุติการปล่อยก๊าซเรือนกระจก และโครงการ Net Zero ปลดปล่อยสุทธิเป็นศูนย์ ตั้งแต่ปี 2022 เป็นต้นไปจนถึงวันบรรลุเป้าหมาย ภายในปี 2050”

ชเล วุทธานันท์ ประธานกรรมการ บริษัท เท็กซ์ไทล์แกลเลอรี่ จำกัด ผู้ผลิตแบรนด์สิ่งทอ PASAYA กล่าวในงานเปิดตัวภารกิจขององค์กรครั้งสำคัญที่สุดต่อสาธารณชนในรอบหลายปีที่ผ่านมา ภาคธุรกิจหลายแห่งได้เริ่มสนใจปัญหาการปล่อยก๊าซเรือนกระจก แต่มีไม่กี่บริษัทที่กล้าประกาศและตั้งเป้าหมายอย่างชัดเจนเหมือนกับองค์กรแห่งนี้

Continue reading “PASAYA : Factory in the Forest”